تلویزیون اینترنتی دانشگاه علوم پزشکی تهران
لجبازی در کودکان؛ نشانهای از رشد طبیعی یا چالشی تربیتی؟
دکتر مریم درخشاننژاد، روانشناس و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران، با تأکید بر اینکه لجبازی در کودکان پدیدهای جهانی و جزئی از مسیر رشد طبیعی آنان است، گفت والدین با شناخت درست از ریشههای این رفتار و اصلاح شیوههای فرزندپروری میتوانند از تبدیل آن به الگوی رفتاری ناسالم جلوگیری کنند.
به گزارش روابط عمومی معاونت فرهنگی و دانشجویی دانشگاه علوم پزشکی تهران، دکتر درخشاننژاد روانشناس و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به موضوع «لجبازی در کودکان» اظهار کرد: لجبازی رفتاری است که تقریباً در همه کودکان در سراسر جهان دیده میشود و مختص به فرهنگ یا جامعه خاصی نیست. این رفتار معمولاً از حوالی یکسالگی آغاز میشود؛ زمانی که کودک شروع به شناخت استقلال خود از والدین کرده و در مسیر رشد روانی قرار میگیرد.
وی افزود: گفتن اولین “نه” از سوی کودک لزوماً نشانهی لجبازی نیست، بلکه نشانهای از رشد شخصیتی و استقلالطلبی اوست. برخی والدین این مرحله را به راحتی پشت سر میگذارند، در حالی که برای برخی دیگر چالشبرانگیزتر است. به گفتهی دکتر درخشاننژاد، تفاوت در نوع فرزندپروری و سرشت کودک دو عامل اصلی در شدت و نحوهی بروز لجبازی هستند.
او در ادامه توضیح داد: «برخی کودکان از همان بدو تولد خلقوخوی دشوارتری دارند؛ خوابشان نامنظم است، هنگام بغل کردن بیقراری میکنند یا در غذا خوردن مقاومت نشان میدهند. طبیعی است که چنین کودکانی در مراحل بعدی رشد روانی نیز تمایل بیشتری به رفتارهای لجبازانه داشته باشند.»
این روانشناس همچنین احتمال ارتباط لجبازی با برخی مشکلات روانپزشکی مانند اضطراب، نافرمانی مقابلهای یا ضعف در کنترل خشم را مطرح کرد و گفت: «گاهی کودکان به دلیل ناتوانی در بروز احساسات خود، خشمشان را از طریق لجبازی نشان میدهند. بنابراین بررسی ریشههای روانی این رفتار از اهمیت زیادی برخوردار است.»
به گفته دکتر درخشاننژاد، لجبازی مداوم هم برای والدین و هم برای کودک آسیبزاست. او تصریح کرد: «کودک لجباز میتواند والدین را خسته و درمانده کند و مانع لذت بردن آنان از فرآیند فرزندپروری شود. از طرفی این رفتار در صورت تداوم ممکن است زمینهساز مشکلات روحی در آیندهی کودک گردد.»
وی برای کاهش لجبازی در کودکان چند توصیهی کاربردی ارائه داد:نخست، والدین باید خود الگوی صحیحی برای کودکان باشند و از بروز رفتارهای لجبازانه در روابط خانوادگی بپرهیزند، چرا که کودکان از والدین تقلید میکنند. دوم، در مواجهه با خواستههای منطقی کودکان، تا حد امکان همکاری و پذیرش داشته باشند، اما در مواردی که لازم است «نه» بگویند، باید قاطع و پایدار بمانند. سوم، دادن حق انتخاب به کودک در شرایط مختلف مانند نوع لباس یا فعالیت روزانه، احساس کنترل و استقلال را در او تقویت کرده و از بروز رفتارهای مقابلهای پیشگیری میکند.لباسی را انتخاب میکند که مناسب موقعیت نیست، لازم نیست با اجبار برخورد کنیم. بهتر است بهجای گفتن “نه، نمیشود”، گزینههای مناسبتری در اختیارش قرار دهیم و به او حق انتخاب بدهیم.»
او افزود: «وقتی به فرزندمان میگوییم این لباس برای بیرون رفتن مناسب نیست اما سه گزینه مناسب دیگر را معرفی میکنیم، هم به استقلال او احترام گذاشتهایم و هم به کاهش رفتارهای لجبازانه کمک میکنیم.»این روانشناس کودک و نوجوان همچنین بر حفظ آرامش والدین در مواجهه با رفتارهای لجبازانه تأکید کرد و گفت: «همیشه لازم نیست وارد چالش با بچهها شویم. گاهی بهترین واکنش، نادیده گرفتن رفتارهایی است که با واکنش نشان دادن تشدید میشوند. در برخی موقعیتها نیز لازم است اجازه دهیم کودک پیامد طبیعیِ انتخاب اشتباهش را تجربه کند تا متوجه نادرستی رفتارش شود.»او یادآور شد که لجبازی بخشی از مراحل رشد روانی کودکان است و تقریباً همه آن را تجربه میکنند.
دکتر درخشاننژاد در پایان گفت: «اگر احساس کردیم شدت لجبازی فرزندمان غیرطبیعی شده یا در زندگی روزمره خانواده اختلال ایجاد کرده، بهتر است از یک روانشناس کمک بگیریم تا شرایط بهتری برای فرزند و خانواده ایجاد شود.
ارسال نظر