X


یک اختلال روانپزشکی مجموعه علائمی است که منجر به تغییر بارز در وضعیت شناختی، تنظیم هیجان یا رفتار فرد شود و این تغیییر باعث اختلال عملکرد در زمینه های روانشناختی، جسمی و تکاملی گردد.اختلالات روانپزشکی معمولا با تنش یا ناتوانی بارز در عملکرد اجتماعی، شغلی یا سایر فعالیتهای فرد همراهند .

یک پاسخ فرهنگی یا قابل انتظار در مقابل استرسهای شایع یا از دست دادن ها مانند از دست دادن فرد مورد علاقه بعنوان یک اختلال روانپزشکی در نظر گرفته نمیشود همچنین رفتار انحرافی در جامعه مثل رفتار سیاسی ،مذهبی یا جنسی و در گیری میان شخص و جامعه که از ابتدا وجود داشته است نیز اختلال روانپزشکی محسوب نمی شود مگر اینکه منجر به اختلال عملکرد فرد شود.

خدمات روانپزشکی مرکز مشاوره شامل تسخیص اختلالات و ارائه راهکارهای درمانی شامل دارو درمانی و روان درمانی میباشد .همچنین در خصوص مسائلی که بعنوان اختلال مطرح نمیباشد مثل غم ناشی از دست دادن ،اضطراب امتحان و ....نیز راهکارهای درمانی ارائه میگردد. مهمترین اختلالات روانپزشکی که در این مرکز تحت اقدامات تشخیصی و درمانی قرار میگیرند شامل این موارد هستند:

- اختلالات اضطرابی:مانند اضطراب منتشر،ترسهای  بیمارگونه یا فوبیاها ،حمله های اضطرابی یا حمله های پانیکو.....

-اختلالات خلقی:شامل اختلالات افسردگی اساسی ،اختلالات دو قطبی و....

-اختلالات بیش فعالی و نقص تمرکز در بزرگسالان

-اختلالات شخصیتی

-اختلال وسواس

-افکار مرگ یا اقدام به خود کشی

و همینطور اختلالات زیر هم نمونه های دیگر ی از مسائل مبتلا به میباشند

اختلالات مربوط به مصرف مواد

اختلالات جنسی

اختلالات روان تنی

اختلالات خواب و.....

 

اختلال خلقی دو قطبی

اختلال دوقطبی چیست؟
اختلال دوقطبی  ازاختلالات روانپزشکی می باشدکه به صورت دوره هائی از غمگینی  (افسردگي) یاشادی بیش از حد (مانيا) بروز می کند. علل متعددی از جمله زمینه ژنتیکی و فشارهای رواني به عنوان علت بیماری مطرح شده اند.
علائم بیماری :
علائم بیماری را به سه دوره تقسیم می کنند :
دوره مانيا :در این مرحله علائمی مثل شادی بیش ازحد،اعتماد به نفس بالا گاهی در حد خود بزرگ بینی های شدید، افزایش فعالیت های هدفمند مثل انجام مفرط اعمال مذهبی ، مطالعه، کارهای منزل و.... بدون احساس خستگی، کاهش نیازبه خواب، عدم رعایت آداب و رسوم اجتماعی، ولخرجی، افزایش میل جنسی، حواس پرتی،  عصبانیت و پرخاشگری دیده می شود.
 برای تشخیص این اختلال، فرد باید حداقل یک دوره مانيا را تجربه کرده باشد.
 دوره افسردگی: غمگینی، ناامیدی، احساس بی ارزشی، احساس گناه، آرزوی مرگ، افکار خودکشی یا اقدام به آن، تغییر خواب واشتها، عدم احساس لذت از    فعالیت های مفرح، احساس خستگی، اختلال تمرکز از علائم این دوره می باشد .
 
دوره خلق طبیعی: در این دوره بیماران قادر به انجام کارهای روزمره فردی، اجتماعی و شغلی خود هستند. البته گاهی علائم افسردگی و مانيا به صورت خفیف ادامه می یابد و ممکن است بیمار نوسانات خلقی داشته باشد ولی برخلاف فازهای افسردگی و مانيا، این نوسانات تحت کنترل شخص می باشد.
 
در هنگام بروز علائم هر دوره لازم است هرچه سریعتر با پزشک مشورت کرد. بیماران به خصوص در دوره مانيا به ماهیت بیماری خود آگاهی ندارند، بنابراین برای متقاعد کردن آنها جهت مراجعه به پزشک به علائمی مثل بی خوابی، بی قراری و حواس پرتی اشاره شود..درصورت عدم همکاری بیمار از دوستان او یا افرادی که مورد اعتماد وی هستند کمک گرفت.
 
آیا بیماری قابل درمان است؟
استفاده از داروی مناسب باعث کنترل علایم بیماری می گردد و تعداد و شدت دوره های عود را کاهش می دهد.داروهای اصلی مورد استفاده شامل لیتیوم کربنات،والپروئات سدیم و کاربا مازپین است .
در زمان دارو درمانی به نکات زیر توجه شود:
این داروها اعتیاد آور نمی باشند.
داروها باید در دوز مناسب و زیر نظر پزشک مصرف شوند.
در صورت مصرف داروی دیگروابتلا به بیماری ، يا در صورت شیردهی و بارداری، پزشک معالج مطلع گردد.
از خوردن سایر داروها به خصوص داروهای مسکن به میزان زیاد و بدون مشورت پزشک خودداری شود.
 
توجه:
. با این بیماران مانند هر بیمار دیگر با احترام رفتار کرده و حقوق آنها را رعایت گردد.
. ََاز حضور بیمار در جمع دوستان و آشنایان استقبال شود. ولی به خصوص در هنگام افسردگی تصمیم گیری در این خصوص به عهده خود بیمار است .
 رفتار بیماردر زمان عود   ناشی از بیماری او است و نباید به این علت سرزنش گردد.
. ریختن داروی بیمار در غذا و نوشیدنی هائی که مصرف می کند صحیح نیست.
.برخلاف تصور بیشتر مردم، که افزایش میل جنسی در این بیماران را دلیل نیاز به ازدواج  می دانند، ازدواج باعث بهبود بیماری نمی شود. لذا توصیه می شود ازدواج بیمار تا پس از کنترل علائم بیماری مسکوت گذاشته شود و قبل از اقدام، با پزشک معالج مشورت شود و خانواده طرف مقابل را نیز از سابقه بیماری آگاه نمایید.

- انتقاد مکرر ودخالت زیاد در کارهای او، باعث عود بیماری می شود.
- خواب بیمار باید به اندازه کافی باشد.
- در صورتی که بیمارقصد مسافرت دارد  به میزان کافی داروهمراه داشته باشد.
 
توصیه هائی برای خانواده بیماران:
. سلامت جسمی وروحی شما به اندازه بیمارتان اهمیت دارد.
. مسئولیت کمک و حمایت از بیمار را بین افراد خانواده تقسیم کنید.
. امید خود را از دست ندهید و در صورت  بروز هر مشکلی با پزشک مشورت کنید.

 

اختلال افسردگی عمده

افسردگی از بیماریهای شایع روانپزشکی است  که اثرات بارزی برخلق ،نحوه تفکر، رفتار، جسم و در نهایت عملکرد فرد دارد. افسردگی به علت علایم شدید ، اثر بر عملکرد فرد و طول مدت ان  (حداقل دو هفته) با احساس غم  گذرایی که به دنبال وقایع غم انگیز رخ می دهد فرق دارد. این اختلال در صورت عدم درمان اثرات مخرب فراوانی بر جنبه های مختلف زندگی فرد دارد.

علت : افسردگی در بسیاری اوقات به دنبال مشکلات محیطی از جمله از دست دادن رابطه، فوت عزیزان ، عدم موفقیت در کارها جراحی یا زایمان اخیر و.... رخ می دهد ولی گاهی اوقات نیز عامل بیرونی مشخصی ندارد. در اصل این بیماری نیز مثل سایر بیماری های روانپزشکی علت واحدی ندارد و مجموعه عواملی چون ژنتیک ،تغییرات ساختارو مواد شیمیایی مغز، زمینه‌های روانشناختی و عوامل محیطی در بروز آن اثر دارد.شیوع این بیماری در زنان دو برابر مردان است.

علایم بیماری:

احساس غمگینی، تحریک پذیری یا عصبانیت، عدم احساس لذت از وقایع لذت بخش گذشته، بی انگیزگی، بی تفاوتی ،اختلال در تمرکز ،تصمیم گیری یا حافظه، اختلال در خواب و اشتها (افزایش یا کاهش )، احساس ناامیدی ، عدم اعتماد به نفس ، افکار و آرزوی مرگ یا خود کشی،گاهی دردهای پراکنده بدنی و بد بینی به اطرافیان

البته علایم  در سنین مختلف متفاوت است . مثلا در کودکان ونوجوانان عدم تبعیت از والدین و مسئولان مدرسه، فرار از مدرسه ویا سوء مصرف مواد دیده می شود.در سالمندان فراموشی و اقدام به خود کشی شایعتر است.

لازم به تاکید است که همه علایم فوق ممکن است به تنهایی ویا باهم تجربه شوند و تشخیص اختلال با توجه به مدت و شدت علایم مطرح می گردد.

درمان :

این بیماری معمولا بیش از یک بار در طول زندگی فرد رخ می دهد. البته هر چه درمان سریعتر آغاز شود پاسخ به درمان بیشتر و احتمال عود کمتر می شود.عدم درمان باعث تشدید علائم وگاهی اقدام به خودکشی وکاهش پاسخ به درمان می شود.

جهت درمان بیماران مبتلا از روشهای زیر استفاده می شود:

1- دارودرمانی :

داروهای رایج ضد افسردگی شامل: فلوگزتین،سیتالوپرام،سرترالین،نورتریپتیلین،ایمی پرامین ، بوپروپیون و ونلافاکسین می‌باشند.

این داروها باید با دوز مناسب وبه مدت معینی استفاده شوند.

اثرات ضد افسردگی این داروهابه تدریج  آغاز می شود و در روزهای ابتدای درمان ممکن است فقط تغییراتی در خواب و اشتها دیده شود وبهبود خلق و ناامیدی معمولا پس از چند هفته از شروع درمان رخ می دهد.

عوارض جانبی این داروها شامل تغییر  در خواب و اشتها ، خشکی دهان و گاهی حالت تهوع می باشد که در اکثر موارد گذراست ودر صورت عدم تحمل، جهت رفع آنها با  پزشک معالج مشورت گردد.

یکی از دغدغه های اصلی در بیماران نگرانی از وابستگی به داروها می باشد که گاهی اوقات به اشتباه از اصطلاح اعتیاد به داروها نیز استفاده می شود و از دلایلی که برای اثبات آن استفاده می شود احتمال عود علایم به دنبال قطع داروست . در این خصوص اشاره به چند نکته ضروری است :

اول اینکه در قطع ناگهانی هر دارویی بدن یکسری از علایم را تجربه می کند مثلا به دنبال عدم مصرف داروهای ضد فشارخون فرد دچار افزایش  فشارخون می شود ایا این به معنای اعتیاد به آن داروهاست؟

دوم اینکه در درمان دارویی داروها با دوز و مدت زمان مشخصی تجویز می شوند و برای رسیدن به پاسخ درمانی نیاز به افزایش مستمر دوز دارو نمی باشد حال آنکه در اعتیاد با افزایش زمان مصرف اثرات ابتدایی کاهش یافته و نیاز به افزایش دوز ماده مصرفی می باشد.

در بسیاری موارد این سوال مطرح میگردد که من به دنبال مشکلی که داشتم دچار افسردگی شده ام مصرف دارو که اثری روی عامل اصلی بیماری من ندارد. در پاسخ باید دانست که که بسیاری از افراد در طول زندگی خود با مشکلات مشابه روبرو می شوند ولی ایا همگی علایم افسردگی را تجربه می کنند؟ مسلما نه چرا که همانطور که در قسمت علت بیماری گفته شد علل متعددی در ابتلا به بیماری نقش دارند. نکته مهم دیگر اینکه هر چند داروها عوامل محیطی را تغییر نمی دهند ولی باعث بهبود انرژی و اعتماد به نفس از دست رفته و در نتجه اتخاذ راهکارهای مناسب حل مسﺌله می گردند.

۲-روان درمانی:   

تغییر دید فرد نسبت به خود و دیگران،روشهای حل مسئله وکمک به فرد جهت تحمل راحت تر علائم افسردگی به خصوص ناامیدی از بین روشهای مختلف روان درمانی، رفتار درمانی شناختی و روان درمانی بین فردی از روشهای درمانی مطرح در درمان افسردگی هستند.

در رفتار درمانی شناختی روشهای جدید و کارامد در نحوه تفکر ورفتار، جایگزین منفی نگری می گردد.

در روان درمانی بین فردی برروی الگوهای مورد استفاده در  روابط بین فردی که ممکن است  باعث افسردگی گردد کار می‌شود.

٣-الکترو شوک :

الکتروشوک ایجادتشنج به روش مصنوعی در فردمی باشد. در این روش پاسخ به درمان اولیه سریعتر از سایر روشها بوده است و بر خلاف تصور عامه این روش درمانی خطرناک نیست و کمترین عوارض را دارد. شایعترین عارضه آن فراموشی است که در عرض چند ساعت برطرف می شود . این شیوه درمان در موارد افسردگی مقاوم به درمان ، نیاز به کنترل سریع علائم به علت خطر آسیب به خود یا دیگران و افسردگی پس از زایمان به کار برده می شود.

توصیه هایی برای فرد مبتلا به افسردگی:

درمان را طبق نظر پزشک معالج ادامه داده و بدون مشورت با او اقدام به قطع درمان نکنید.

در صورت بروز افکار خودکشی سریعا به پزشک معالج یا سایر مراکز درمانی مراجعه کنید.

به فعالیت‌هایی بپردازید که ازآنها لذت می برید واز انجام فعالیت هایی که باعث تشدید حس ناتوانی و خستگی می گردند بپرهیزید.

امور روزمره و بخصوص فعالیتهای سنگین را به کارهای کوچکتر( متناسب با وقت و انرژی خود ) تقسیم کنید و برای انجام  هر بخش زمان مناسبی را در نظر بگیرید.

بدنبال بدست آوردن هر موفقیتی به خود جایزه بدهید.

در صورت احساس نیاز به کمک در انجام برخی کارها، حتما از دیگران یاری بگیرید.

تصمیم گیری در زمینه مسائل جدی زندگی را به پس از بهبودی علائم افسردگی موکول کرده واز روشهای حل مسئله مناسب استفاده کنید.

روشهای ایجاد آرامش را یاد گرفته ودر صورت احساس بیقراری به کار بگیرید.

خواب وتغذیه مناسب داشته باشید.

در صورت ابتلا به سایر بیماریها پزشک معالج خود را مصرف داروهاد ضد افسردگی مطلع نمایید.

توصیه هایی برای اطرافیان فرد مبتلا به افسردگی:

هیچگاه سخنان فرد در مورد آسیب به خود راشوخی نگیرید.

با او با احترام رفتار کرده و حقوقش را رعایت کنید.

فرد مبتلا را ضعیف و ناتوان نخوانید ودر صورت درخواست کمک از شما، به او کمک کنید.

از انتقادهای بی مورد،تمسخر ودخالت در امور وی بپرهیزید.

بیمار را به ادامه درمان تا رسیدن به بهبودی تشویق کنید. 

به بیمار در انجام فعالیت های مفرح  و مطابق با علاقه وی و دوری از امور خسته کننده کمک کنید.

 (توجه : بیمار را به اجبار به مهمانی وگردش نبرید.)